Wersja z 2010-01-23
Napisał Grzegorz Jagodziński, autor internetowej gramatyki języka polskiego i kursu języka polskiego dla cudzoziemców. Skróty i symbole objaśniono tutaj.
W języku polskim istnieje rozbudowane słowotwórstwo nazw mieszkańców krajów i krain. Poniższa niekompletna tabela podaje istniejące wzory oraz przykłady.
| Nr | Nazwa mieszkańca | Przymiotnik | Nazwa kraju lub rdzeń nazwy mieszkańca |
|||
|---|---|---|---|---|---|---|
| męska | żeńska | |||||
| M lp | M lm ndepr | D lm | ||||
| 1 | -0 | -y | -ów | -ka | -ski | |
| Bułgar | Bułgarzy | Bułgarów | Bułgarka | bułgarski | Afrykaner-, Bułgaria, Chazaria, Jukagir-, Khmer-, Mazury, Szwajcaria, Tochar- | |
| Tatar | Tatarzy | Tatarów | Tatarka | tatarski | Tataria / Tatarstan | |
| Holender | Holendrzy | Holendrów | Holenderka | holenderski | Holandia | |
| Węgier | Węgrzy | Węgrów | Węgierka | węgierski | Węgry | |
| Aztek | Aztecy | Azteków | Azteczka | aztecki | Aztek-, Kałmucja, Kozak-, Kumyk-, Olmek- | |
| Tadżyk | Tadżycy | Tadżyków | Tadżyczka | tadżycki | Tadżykistan, Uzbekistan | |
| Norweg | Norwedzy | Norwegów | Norweżka | norweski | Norwegia | |
| -0 | -i | -ów | -ka | -ski | ||
| Kaszub | Kaszubi | Kaszubów | Kaszubka | kaszubski | Karaim-, Kaszuby | |
| Rumun | Rumuni | Rumunów | Rumunka | rumuński | Buszmen-, Czeczenia, Dogon-, Murzyn-, Rumunia, Turkmenia | |
| Szkot | Szkoci | Szkotów | Szkotka | szkocki | Buriacja, Chorwacja, Got-, Hotentot-, Jakucja, Mulat-, Ojrat-, Szkocja, Udmurcja | |
| Szwed | Szwedzi | Szwedów | Szwedka | szwedzki | Samojed-, Szwecja | |
| Hindus | Hindusi | Hindusów | Hinduska | hinduski | Czeremis-, Czerkiesja, Eskimos-, Hindus-, Latynos-, Zulus- | |
| Irokez | Irokezi | Irokezów | Irokezka | irokeski | Czirokez-, Irokez-, Tunguz- | |
| Francuz | Francuzi | Francuzów | Francuzka | francuski | Francja | |
| Kirgiz | Kirgizi | Kirgizów | Kirgizka | kirgiski | Kirgistan | |
| Czech | Czesi | Czechów | Czeszka | czeski | Czechy, Włochy | |
| Wołoch | Wołosi | Wołochów | Wołoszka | wołoski | Wołoszczyzna | |
| -0 | -owie | -ów | -ka | -ski | ||
| Arab | Arabowie | Arabów | Arabka | arabski | Ajmar-, Arabia, Awar-, Azer-, Chazaria, Karelia, Khmer-, Malaje, Mandżuria, Rom-, Selkup-, Serbia, Tamil-, Tochar- | |
| Mongoł | Mongołowie | Mongołów | Mongołka | mongolski | Mongolia | |
| Pasztun | Pasztunowie | Pasztunów | Pasztunka | pasztuński | Hun-, Pasztun- | |
| Afgan | Afganowie | Afganów | Afganka | afgański | Afganistan | |
| Fin | Finowie | Finów | Finka | fiński | Finlandia, Tajlandia | |
| Flamand | Flamandowie | Flamandów | Flamandka | flamandzki | Flamand- | |
| Abchaz | Abchazowie | Abchazów | Abchazka | abchaski | Abchazja | |
| Aztek | Aztekowie | Azteków | Azteczka | aztecki | Aztek-, Mistek-, Olmek-, Toltek-, Zapotek- | |
| Tadżyk | Tadżykowie | Tadżyków | Tadżyczka | tadżycki | Tadżykistan | |
| Etrusk | Etruskowie | Etrusków | Etruska | etruski | Etruria | |
| Norweg | Norwegowie | Norwegów | Norweżka | norweski | Norwegia | |
| Kazach | Kazachowie | Kazachów | Kazaszka | kazachski | Kazachstan | |
| -0 | -e (-owie) | -ów (-y) | -ka | -ski | ||
| Hiszpan | Hiszpanie | Hiszpanów | Hiszpanka | hiszpański | Cygan-, Hiszpania | |
| Czuwasz | Czuwasze | Czuwaszy, Czuwaszów | Czuwaszka | czuwaski | Czuwaszja | |
| Malgasz | Malgasze, Malgaszowie | Malgaszów | Malgaszka | malgaski | Malgasz- | |
| Pigmej | Pigmeje | Pigmejów | Pigmejka | pigmejski | Kreol-, Pigmej- | |
| 1a | -0 | -e | -ów | -ka | -yjski | |
| Apacz | Apacze | Apaczów | Apaczka | apaczyjski | Apacz-, Komancz- | |
| 1b | -0 | -owie | -ów | -ijka | -ski | |
| Trak | Trakowie | Traków | Trakijka | tracki | Tracja | |
| -0 | -owie | -ów | -yjka | -ski | ||
| Pers | Persowie | Persów | Persyjka | perski | Persja, Prusy | |
| 1c | -0 | -owie | -ów | -ijka | -ijski | |
| Belg | Belgowie | Belgów | Belgijka | belgijski | Belgia, Galia | |
| Bask | Baskowie | Basków | Baskijka | baskijski | Baskonia | |
| -0 | -owie | -ów | -yjka | -yjski | ||
| Sumer | Sumerowie | Sumerów | Sumeryjka | sumeryjski | Akad, Berber-, Fryzja, Sumer | |
| Kurd | Kurdowie | Kurdów | Kurdyjka | kurdyjski | Kurdystan | |
| 1d | -0 | -owie | -ów | -yjka | -ycki | |
| Celt | Celtowie | Celtów | Celtyjka | celtycki | Celt- | |
| 1e | -0 | -owie | -ów | -anka | -ski | |
| Pers | Persowie | Persów | Persjanka | perski | Persja | |
| 1f | -0 | -e | -ów | -anka | -owski | |
| Kurp | Kurpie | Kurpiów | Kurpianka | kurpiowski | Kurpie | |
| 1g | -0 | -y | -ów | -ynka | -ski | |
| Grek | Grecy | Greków | Greczynka | grecki | Grecja | |
| Turek | Turcy | Turków | Turczynka | turecki | Turcja | |
| 1h | -0 | -i | -ów | -ówka | -owski | |
| Żyd | Żydzi | Żydów | Żydówka | żydowski | Żyd- | |
| 2 | -ar | -arzy | -arów | -arka | -ski | |
| Kosowar | Kosowarzy | Kosowarów | Kosowarka | kosowski | Kosowo | |
| 3 | -as | -asi | -asów | -aska | -aski | |
| Papuas | Papuasi | Papuasów | Papuaska | papuaski | Papua | |
| 4 | -in | -ini | -inów | -inka | -iński | |
| Gruzin | Gruzini | Gruzinów | Gruzinka | gruziński | Gruzja, Mordwa, Ruś | |
| 4a | -in | -ini | -inów | -inka | -ski | |
| Białorusin | Białorusini | Białorusinów | Białorusinka | białoruski | Białoruś, Ruś | |
| Litwin | Litwini | Litwinów | Litwinka | litewski | Litwa | |
| 5 | -ysz | -ysze | -yszów | -yszka | -ewski | |
| Łotysz | Łotysze | Łotyszów | Łotyszka | łotewski | Łotwa | |
| 6 | -uk | -ucy | -uków | -uczka | -ski | |
| Poleszuk | Poleszucy | Poleszuków | Poleszuczka | poleski | Polesie | |
| 7 | -dal | -dale | -dali | -dalka | -cki | |
| Kamczadal | Kamczadale | Kamczadali | Kamczadalka | kamczacki | Kamczatka | |
| 8 | -czyk | -czycy | -czyków | -ka | -ski | |
| Portugalczyk | Portugalczycy | Portugalczyków | Portugalka | portugalski | Algieria, Bahamy, Bawaria, Ekwador, Etiopia, Gwadelupa, Gwatemala, Hawaje, Izrael, Katar, Madagaskar, Malaje, Malediwy, Nepal, Niger, Paragwaj, Portugalia, Senegal, Seszele, Singapur, Urugwaj, Wenezuela, Wietnam | |
| Luksemburczyk | Luksemburczycy | Luksemburczyków | Luksemburka | luksemburski | Brandenburgia, Luksemburg, Meklemburgia | |
| Chińczyk | Chińczycy | Chińczyków | Chinka | chiński | Abisynia, Albania, Argentyna, Armenia, Babilon, Benin, Bhutan, Chiny, Dominikana, Estonia, Filipiny, Frankonia, Gabon, Gujana, Iran, Japonia, Jordania, Katalonia, Laponia, Liban, Macedonia, Malwiny, Mauretania, Pakistan, Palestyna, Saksonia, Sardynia, Sudan, Tajwan, Tanzania, Tasmania, Toskania, Walonia | |
| Afgańczyk | Afgańczycy | Afgańczyków | Afganka | afgański | Afganistan | |
| Bretończyk | Bretończycy | Bretończyków | Bretonka | bretoński | Bretania | |
| Duńczyk | Duńczycy | Duńczyków | Dunka | duński | Dania | |
| Hondurasczyk | Hondurasczycy | Hondurasczyków | Honduraska | honduraski | Honduras | |
| Dżibutczyk | Dżibutczycy | Dżibutczyków | Dżibutka | dżibucki | Dżibuti, Kiribati | |
| Irlandczyk | Irlandczycy | Irlandczyków | Irlandka | irlandzki | Bermudy, Flamand-, Grenlandia, Irlandia, Islandia | |
| Nowozelandczyk | Nowozelandczycy | Nowozelandczyków | Nowozelandka | nowozelandzki | Nowa Zelandia | |
| 8a | -ajczyk | -ajczycy | -ajczyków | -ajka | -ajski | |
| Jawajczyk | Jawajczycy | Jawajczyków | Jawajka | jawajski | Jawa | |
| Jamajczyk | Jamajczycy | Jamajczyków | Jamajka | jamajski | Jamajka | |
| 8b | -ejczyk | -ejczycy | -ejczyków | -ejka | -ejski | |
| Europejczyk | Europejczycy | Europejczyków | Europejka | europejski | Aram, Europa | |
| Erytrejczyk | Erytrejczycy | Erytrejczyków | Erytrejka | erytrejski | Erytrea, Galilea, Gwinea, Judea | |
| 8c | -ijczyk | -ijczycy | -ijczyków | -ijka | -ijski | |
| Australijczyk | Australijczycy | Australijczyków | Australijka | australijski | Abu Zabi, Alaska, Australia, Bali, Boliwia, Brazylia, Chile, Frygia, Kalifornia, Kenia, Kolumbia, Kongo, Kornwalia, Libia, Luwia, Malawi, Mali, Namibia, Somalia, Sycylia, Walia | |
| Banglijczyk | Banglijczycy | Banglijczyków | Banglijka | banglijski | Bangladesz | |
| -yjczyk | -yjczycy | -yjczyków | -yjka | -yjski | ||
| Kanadyjczyk | Kanadyjczycy | Kanadyjczyków | Kanadyjka | kanadyjski | Akad, Asyria, Cypr, Czad, Fidżi, Flandria, Galicja, Indonezja, Kalabria, Kanada, Komory, Mari, Melanezja, Mikronezja, Nigeria, Polinezja, Rodezja, Ruanda, Samod-, Sumer, Syria, Tunezja, Uganda, Urartu | |
| Brytyjczyk | Brytyjczycy | Brytyjczyków | Brytyjka | brytyjski | Brytania | |
| Maurytyjczyk | Maurytyjczycy | Maurytyjczyków | Maurytyjka | maurytyjski | Mauritius | |
| Rodyjczyk | Rodyjczycy | Rodyjczyków | Rodyjka | rodyjski | Rodos | |
| Bizantyjczyk | Bizantyjczycy | Bizantyjczyków | Bizantyjka | bizantyjski | Bizancjum | |
| 8d | -ijczyk | -ijczycy | -ijczyków | -ijka | -ski | |
| Irakijczyk | Irakijczycy | Irakijczyków | Irakijka | iracki | Irak | |
| 8e | -ijczyk | -ijczycy | -ijczyków | -ijka | -icki | |
| Mozambijczyk | Mozambijczycy | Mozambijczyków | Mozambijka | mozambicki | Mozambik, Tanganika | |
| 8f | -ańczyk | -ańczycy | -ańczyków | -anka | -ański | |
| Koreańczyk | Koreańczycy | Koreańczyków | Koreanka | koreański | Alaska, Birma, Haiti, Kiribati, Korea, Kuba, Malta, Maroko, Moluki, Nikaragua, Samoa, Tahiti, Tybet | |
| Laotańczyk | Laotańczycy | Laotańczyków | Laotanka | laotański | Laos | |
| Peruwiańczyk | Peruwiańczycy | Peruwiańczyków | Peruwianka | peruwiański | Peru | |
| 8g | -eńczyk | -eńczycy | -eńczyków | -enka | -eński | |
| Kreteńczyk | Kreteńczycy | Kreteńczyków | Kretenka | kreteński | Belize, Kreta | |
| 8h | -yńczyk | -yńczycy | -yńczyków | -ynka | -yński | |
| Dalmatyńczyk | Dalmatyńczycy | Dalmatyńczyków | Dalmatynka | dalmatyński | Dalmacja, Lewant | |
| Bizantyńczyk | Bizantyńczycy | Bizantyńczyków | bizantyński | Bizancjum | ||
| 8i | -alczyk | -alczycy | -alczyków | -alka | -alski | |
| Prowansalczyk | Prowansalczycy | Prowansalczyków | Prowansalka | prowansalski | Prowansja | |
| 9 | -anin | -anie | -an | -anka | -ski | |
| Małopolanin | Małopolanie | Małopolan | Małopolanka | małopolski | Alaska, Małopolska, Pol-, Wielkopolska | |
| Pomorzanin | Pomorzanie | Pomorzan | Pomorzanka | pomorski | Pomorze | |
| Dominiczanin | Dominiczanie | Dominiczan | Dominiczanka | dominicki | Dominika, Łużyce | |
| Mołdawianin | Mołdawianie | Mołdawian | Mołdawianka | mołdawski | Mołdawia, Morawy, Orawa, Rzym | |
| Mazowszanin | Mazowszanie | Mazowszan | Mazowszanka | mazowiecki | Mazowsze | |
| Egipcjanin | Egipcjanie | Egipcjan | Egipcjanka | egipski | Egipt | |
| Fenicjanin | Fenicjanie | Fenicjan | Fenicjanka | fenicki | Fenicja | |
| 9a | -anin | -anie | -an | -anka | -yjski | |
| Rosjanin | Rosjanie | Rosjan | Rosjanka | rosyjski | Galicja, Rosja | |
| 9b | -anin | -anie | -an | -anka | -aski | |
| Honduranin | Honduranie | Honduran | Honduranka | honduraski | Honduras | |
| 9c | -anin | -anie | -an | -anka | -ański | |
| Ormianin | Ormianie | Ormian | Ormianka | ormiański | Indi-, Kambodża, Ormi-, Słowi- | |
| Azerbejdżanin | Azerbejdżanie | Azerbejdżan | Azerbejdżanka | azerbejdżański | Azerbejdżan | |
| Jugosłowianin | Jugosłowianie | Jugosłowian | Jugosłowianka | jugosłowiański | Jugosławia | |
| Peruwianin | Peruwianie | Peruwian | Peruwianka | peruwiański | Peru | |
| Marsjanin | Marsjanie | Marsjan | Marsjanka | marsjański | Mars, Wenus | |
| 9d | -anin | -anie | -anów | -anka | -ański | |
| Meksykanin | Meksykanie | Meksykanów | Meksykanka | meksykański | Afryka, Alaska, Ameryka, Germ-, Korsyka, Kostaryka, Martynika, Meksyk, Mohik-, Nganas- | |
| 10 | -ak | -acy | -aków | -aczka | -acki | |
| Austriak | Austriacy | Austriaków | Austriaczka | austriacki | Austria, Bośnia, Komi | |
| Słowak | Słowacy | Słowaków | Słowaczka | słowacki | Słowacja | |
| 10a | -ak | -acy | -aków | -aczka | -ski | |
| Prusak | Prusacy | Prusaków | Prusaczka | pruski | Prusy | |
| Ślązak | Ślązacy | Ślązaków | Ślązaczka | śląski | Śląsk | |
| 10b | -ak | -acy | -aków | -anka | -ski | |
| Kujawiak | Kujawiacy | Kujawiaków | Kujawianka | kujawski | Kujawy | |
| 10c | -ak | -acy | -aków | -ka | -ski | |
| Polak | Polacy | Polaków | Polka | polski | Polska | |
| 11 | -ik | -icy | -ików | -ka | -ski | |
| Anglik | Anglicy | Anglików | Angielka | angielski | Anglia | |
| 12 | -ec | -cy | -ców | -ka | -ski | |
| Ukrainiec | Ukraińcy | Ukraińców | Ukrainka | ukraiński | En-, Nien-, Słowenia, Słowin-, Ukraina | |
| Czarnogórzec | Czarnogórcy | Czarnogórców | Czarnogórka | czarnogórski | Czarnogóra | |
| 12a | -ec | -cy | -ców | -ka | -ecki | |
| Niemiec | Niemcy | Niemców | Niemka | niemiecki | Niemcy | |
| 13 | -a | -i | -ów | -ka | -ski | |
| Kaszuba | Kaszubi | Kaszubów | Kaszubka | kaszubski | Kaszuby | |
| Sarmata | Sarmaci | Sarmatów | Sarmatka | sarmacki | Aleuty, Dakota, Galacja, Sarmacja, Udmurcja | |
| 13a | -ita | -ici | -itów | -itka | -icki | |
| Izraelita | Izraelici | Izraelitów | Izraelitka | izraelicki | Inu-, Izrael, Lech-, Sem- | |
| -yta | -yci | -ytów | -ytka | -ycki | ||
| Huryta | Huryci | Hurytów | Hurytka | hurycki | Het-, Hur-, Kusz-, Negr- | |
| 13b | -a | -i | -ów | -yjka | -ski | |
| Udmurta | Udmurci | Udmurtów | Udmurtyjka | udmurcki | Udmurcja | |
| -a | -e, -owie | -ów | -yjka | -ski | ||
| Czukcza | Czukcze, Czukczowie | Czukczów | Czukczyjka | czukocki | Czukotka | |
| 13c | -a | -i | -ów | -yjka | -yjski | |
| Drawida | Drawidzi | Drawidów | Drawidyjka | drawidyjski | Drawid- | |
| -a | -e, -owie | -ów | -yjka | -yjski | ||
| Kicza | Kicze, Kiczowie | Kiczów | Kiczyjka | kiczyjski | Kicz- | |
| -a | -owie | -ów | -yjka | -yjski | ||
| Aria | Ariowie | Ariów | Aryjka | aryjski | Ar- | |
| -a | -owie | -ów | -ijka | -ijski | ||
| Szerpa | Szerpowie | Szerpów | Szerpijka | szerpijski | Szerp- | |
| 13d | -a | -owie | -ów | -anka | -ański | |
| Maja | Majowie | Majów | Majanka | majański | Kiczu-, Maj- | |
| 13e | -a | -owie | -ów | -aska | -aski | |
| Inka | Inkowie | Inków | Inkaska | inkaski | Ink- | |
| 13f | -yta | -ytowie, -yci | -ytów | -ytka | -ytyjski | |
| Scyta | Scytowie, Scyci | Scytów | Scytka | scytyjski | Scytia | |
| 13g | -ata | -aci | -atów | -atka | -atycki | |
| Azjata | Azjaci | Azjatów | Azjatka | azjatycki | Azja | |
Niektóre nazwy krajów powtarzają się; oznacza to istnienie wariantywnych wzorców słowotwórczych.